Demir-çelik sektörü, sanayileşme sürecinin temel girdilerinden biri olarak ekonomik kalkınma, altyapı yatırımları ve sanayi üretimi açısından stratejik bir öneme sahiptir. Türkiye’de Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte demir-çelik üretimi devletçi sanayileşme politikalarının merkezinde yer almış ve özellikle 1930’lu yıllardan itibaren kamu öncülüğünde gerçekleştirilen yatırımlarla kurumsal bir yapıya kavuşmuştur. Bu çalışma, Cumhuriyet döneminde Türkiye’de demir-çelik sektörünün tarihsel gelişimini incelemeyi ve sektörün üretim yapısı, dış ticaret performansı ve bölgesel sosyo-ekonomik etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada tarihsel ve betimsel analiz yöntemi kullanılmış; erken Cumhuriyet dönemi (1923–1950), planlı kalkınma dönemi (1960–1980) ve 1980 sonrası liberalizasyon süreci karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Elde edilen bulgular, demir-çelik sektörünün ithal ikameci sanayileşme politikaları çerçevesinde geliştiğini ve üretim kapasitesinde önemli artışlar yaşandığını göstermektedir. Bununla birlikte sektörün hammadde bağımlılığı ve ürün kompozisyonu gibi yapısal özellikleri nedeniyle dış ticaret dengesinde kalıcı sorunlar devam etmektedir. Araştırma ayrıca demir-çelik yatırımlarının Karabük, Ereğli ve İskenderun gibi sanayi merkezlerinde istihdam ve bölgesel gelir düzeyini artırarak yerel ekonomik yapıyı dönüştürdüğünü ve dolaylı olarak yoksulluğun azaltılmasına katkı sağlayabildiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte sektörün sermaye yoğun yapısı, yoksulluğu azaltıcı etkinin büyük ölçüde yan sanayi gelişimi, bölgesel ekonomik bağlantılar ve nitelikli istihdam olanaklarına bağlı olduğunu göstermektedir. Çalışma, Türkiye’nin sanayileşme deneyimini demir-çelik sektörü üzerinden değerlendirerek sanayi politikaları, dış ticaret yapısı ve yoksulluk arasındaki ilişkiye dair literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Demir-Çelik Sanayi, Sanayileşme, Dış Ticaret, İthal İkamesi, Yoksulluk.