The iron and steel sector constitutes one of the fundamental inputs of the industrialization process and holds a strategic importance for economic development, infrastructure investment, and industrial production. Following the establishment of the Republic, iron and steel production in Türkiye was placed at the center of state-led industrialization policies and gradually developed into an institutionalized sector through public investments, particularly from the 1930s onward. This study aims to examine the historical development of the iron and steel sector in Türkiye during the Republican period and to analyze the sector’s production structure, foreign trade performance, and regional socio-economic impacts. The study employs historical and descriptive analysis methods and comparatively examines three main periods: the early Republican era (1923–1950), the planned development period (1960–1980), and the post-1980 liberalization process. The findings indicate that the iron and steel sector developed largely within the framework of import-substitution industrialization policies and experienced a significant increase in production capacity. However, persistent structural problems in the foreign trade balance continue due to factors such as raw material dependency and product composition. The study also demonstrates that iron and steel investments contributed to transforming local economic structures by increasing employment and regional income levels in industrial centers such as Karabük, Ereğli, and İskenderun, thereby indirectly contributing to poverty reduction. Nevertheless, the capital-intensive nature of the sector suggests that its poverty-reducing effects largely depend on the development of supporting industries, regional economic linkages, and the expansion of qualified employment opportunities. By examining Türkiye’s industrialization experience through the iron and steel sector, this study aims to contribute to the literature on the relationship between industrial policy, foreign trade structure, and poverty.

Iron and Steel İndustry, Industrialization, Foreign Trade, Import Substitution, Poverty.

Demir-çelik sektörü, sanayileşme sürecinin temel girdilerinden biri olarak ekonomik kalkınma, altyapı yatırımları ve sanayi üretimi açısından stratejik bir öneme sahiptir. Türkiye’de Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte demir-çelik üretimi devletçi sanayileşme politikalarının merkezinde yer almış ve özellikle 1930’lu yıllardan itibaren kamu öncülüğünde gerçekleştirilen yatırımlarla kurumsal bir yapıya kavuşmuştur. Bu çalışma, Cumhuriyet döneminde Türkiye’de demir-çelik sektörünün tarihsel gelişimini incelemeyi ve sektörün üretim yapısı, dış ticaret performansı ve bölgesel sosyo-ekonomik etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada tarihsel ve betimsel analiz yöntemi kullanılmış; erken Cumhuriyet dönemi (1923–1950), planlı kalkınma dönemi (1960–1980) ve 1980 sonrası liberalizasyon süreci karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Elde edilen bulgular, demir-çelik sektörünün ithal ikameci sanayileşme politikaları çerçevesinde geliştiğini ve üretim kapasitesinde önemli artışlar yaşandığını göstermektedir. Bununla birlikte sektörün hammadde bağımlılığı ve ürün kompozisyonu gibi yapısal özellikleri nedeniyle dış ticaret dengesinde kalıcı sorunlar devam etmektedir. Araştırma ayrıca demir-çelik yatırımlarının Karabük, Ereğli ve İskenderun gibi sanayi merkezlerinde istihdam ve bölgesel gelir düzeyini artırarak yerel ekonomik yapıyı dönüştürdüğünü ve dolaylı olarak yoksulluğun azaltılmasına katkı sağlayabildiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte sektörün sermaye yoğun yapısı, yoksulluğu azaltıcı etkinin büyük ölçüde yan sanayi gelişimi, bölgesel ekonomik bağlantılar ve nitelikli istihdam olanaklarına bağlı olduğunu göstermektedir. Çalışma, Türkiye’nin sanayileşme deneyimini demir-çelik sektörü üzerinden değerlendirerek sanayi politikaları, dış ticaret yapısı ve yoksulluk arasındaki ilişkiye dair literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Demir-Çelik Sanayi, Sanayileşme, Dış Ticaret, İthal İkamesi, Yoksulluk.